Azinfo » Siyasət » Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan–Türkiyə Qardaşlığının Strateji Zirvəsi

Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan–Türkiyə Qardaşlığının Strateji Zirvəsi

Tarix : 10-06-2026   /   Siyasət  

Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan–Türkiyə Qardaşlığının Strateji Zirvəsi


Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər tarixən ortaq dil, din, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər üzərində formalaşıb. Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” kəlamı iki ölkə arasındakı münasibətlərin mahiyyətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Bu qardaşlıq əlaqələrinin yeni mərhələyə yüksəlməsində isə 2021-ci il iyunun 15-də imzalanan Şuşa Bəyannaməsinin xüsusi rolu vardır. Şuşa şəhərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan bu sənəd iki dövlət arasındakı münasibətləri strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldən tarixi sənəd kimi qiymətləndirilir.

Şuşa Bəyannaməsinin məhz Şuşa şəhərində imzalanması təsadüfi deyildi. Azərbaycan xalqının mədəniyyət paytaxtı hesab edilən Şuşa şəhəri 44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi qələbənin rəmzinə çevrilmişdir. Şuşanın işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində ən mühüm hadisələrdən biri olmuşdur.

Bəyannamənin Şuşada imzalanması Azərbaycan və Türkiyənin regionda sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın təmin olunmasına verdiyi töhfənin nümayişi kimi qiymətləndirilir. Bu sənəd eyni zamanda iki qardaş ölkənin gələcək inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərini müəyyən etmişdir.
Şuşa Bəyannaməsi siyasi, hərbi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və mədəni sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Sənədin əsas müddəaları aşağıdakılardır:


Bəyannamədə tərəflərin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyinin davam etdirilməsi vurğulanır. Azərbaycan və Türkiyə regional və qlobal məsələlərdə bir-birinin maraqlarını müdafiə etməyi öhdələrinə götürürlər. Bu əməkdaşlıq iki dövlətin beynəlxalq arenadakı mövqelərinin daha da güclənməsinə xidmət edir.


Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm istiqamətlərindən biri müdafiə sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsidir. Sənədə əsasən, tərəflərdən birinin təhlükəsizliyinə və ya müstəqilliyinə qarşı təhdid yarandıqda qarşılıqlı məsləhətləşmələr aparılacaq və zəruri tədbirlər görüləcəkdir.
Hərbi təlimlərin keçirilməsi, müdafiə sənayesində əməkdaşlıq, müasir hərbi texnologiyaların tətbiqi və silahlı qüvvələrin imkanlarının artırılması bəyannamənin prioritet istiqamətləri sırasında yer alır.


Sənəd iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsini, qarşılıqlı investisiyaların artırılmasını və yeni biznes imkanlarının yaradılmasını təşviq edir. Azərbaycan və Türkiyə arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması, sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi əsas hədəflərdəndir.


Azərbaycan və Türkiyə enerji sahəsində strateji tərəfdaşdır. Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutur. Xəzər regionunun enerji resurslarının dünya bazarlarına çatdırılmasında iki ölkənin rolu xüsusi vurğulanır.
TANAP, Bakı–Tbilisi–Ceyhan və Bakı–Tbilisi–Ərzurum kimi mühüm enerji layihələri regional enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əhəmiyyətli rol oynayır və bəyannamə bu istiqamətdə yeni təşəbbüslərin dəstəklənməsini nəzərdə tutur.


Şuşa Bəyannaməsində nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin inkişafına xüsusi diqqət ayrılır. Zəngəzur dəhlizinin açılması perspektivi regionun iqtisadi inteqrasiyası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu dəhliz Azərbaycanı Naxçıvan vasitəsilə Türkiyə ilə birləşdirməklə yanaşı, Avrasiya məkanında yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşmasına şərait yaradır.


Bəyannamədə ortaq tarix, mədəniyyət və mənəvi dəyərlərin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi xüsusi yer tutur. Təhsil, elm, mədəniyyət, idman və gənclər siyasəti sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
İki ölkə arasında tələbə mübadiləsi proqramlarının artırılması, ortaq elmi layihələrin həyata keçirilməsi və mədəni tədbirlərin təşkili xalqlar arasındakı bağların daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.


Şuşa Bəyannaməsi yalnız Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, bütövlükdə region üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sənəd Cənubi Qafqazda sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Eyni zamanda iqtisadi əməkdaşlıq və nəqliyyat layihələrinin inkişafı region ölkələri üçün yeni imkanlar yaradır.
Bəyannamə göstərir ki, Azərbaycan və Türkiyə regional problemlərin həllində fəal rol oynayan, sabitliyə və tərəqqiyə töhfə verən dövlətlərdir.


Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin tarixində yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Bu sənəd iki qardaş dövlət arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlığı daha da gücləndirərək onu müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltmişdir. Siyasi, iqtisadi, hərbi və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi həm ölkələrimizin milli maraqlarına, həm də regionun sabit və təhlükəsiz inkişafına xidmət edir.
Şuşa Bəyannaməsi “Bir millət, iki dövlət” fəlsəfəsinin hüquqi və siyasi ifadəsi olmaqla yanaşı, gələcək nəsillər üçün də qardaşlığın, həmrəyliyin və ortaq inkişafın mühüm simvolu kimi tarixdə qalacaqdır.



YAP Masallı Rayon Təşkilatı
Qodman ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Ramiz Nuriyev

Şərhlər: 0

Şərh yaz